İLAN ÇEŞİTLERİ

İLAN Nedir?

İlanı şöyle tanımlayabiliriz: “Geniş kitlelerle haberleşmek ve hedef gruba istenilen mesajı iletmek amacıyla, yazı ve resimle oluşturulan reklam yoludur”. İlanlar, yazılı basının en büyük gelir kaynağını oluşturur. İlanların tercih edilme nedenlerinin başında ekonomik oluşu ve kitlelere ulaşımındaki kolaylık gelir.

İlanların etkili olabilmesi için şu faktörlere dikkat edilmesi gerekir:

  • İlanın içeriği
  • İlanda kullanılan anlatım biçimi
  • İlanın tasarımı
  • İlanın sergileneceği yer

Daha açıklamalı bir ifadeyle ilanların etkisi; ne söyleneceği, nasıl söyleneceği, iletinin nasıl dikkat çekici hale getirileceği ve ilanın nerede sergileneceğine bağlıdır.

İlanın içeriği: İlan planlanırken neleri içereceğinin bilinmesi gerekir. Çünkü gereğinden az bilgi verilirse okuyan eksik ileti alacak, gereğinden fazla bilgi verilirse iletiyi tam olarak algılayamayacak ve ilgi yitirilecektir.

İlan hazırlamak için ilk iş, aktarılması istenilen bilgiyi tam olarak tanımlamaktır. İlanı etkili kılmak için yazımına veya ilanın tasarımına başlamadan önce dikkat edilmesi gereken önemli noktalarla ilgili bir liste çıkarılmalıdır.

İlan yazılmadan önce hazırlanan taslakta önemli bilgilerin yazılıp yazılmadığı, gereksiz ayrıntılara yer verilip verilmediği kontrol edilmelidir.

Anlatım: Ne yazılacağına karar verildikten sonra nasıl yazılacağı belirlenmelidir. Doğru anlatım tarzını seçmek için öncelikle hedef kitlemizin özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır. Hedef kitlenin eğitim düzeyi, tutumları araştırıldıktan sonra en etkili ifade tarzı kullanılmalıdır. İlanlarda iletiyi etkili biçimde ulaştırabilmek için en kısa ifadeler seçilmelidir.

Tasarım: İlanda ne söyleneceği ve nasıl söyleneceği iyi bir tasarımla aktarılmadıkça ilanın başarılı olması beklenemez. İlanın tasarımı planlanırken başlık açık ve net olmalı, önemli görülen sözcük ve satırlar göze çarpacak şekilde yazılmalı resim ve karikatürle desteklenmelidir.

İlanın sergileneceği yer: En iyi şekilde hazırlanan ilan bile doğru yerde sergilenmezse amaçlanan etkiye ulaşılamaz. İlan ile çok geniş halk kitlelerine ulaşılmak isteniyorsa ulaşılmak istenen hedef kitlenin tercih ettiği medya kuruluları seçilmelidir.

İlanların hedef gruba ulaştırılmasında gazete ve dergiler yaygın olarak kullanılan araçlardır.

Günümüzde en çok kullanılan iletişim araçlarından internet de buna eklenmiştir. Sosyal yaşamda önemli bir yere ve etkiye sahip bu araçlar geniş kitlelere ulaştıklarından ilanların çok sayıda kişiye ulaşmaları bakımından son derece önemlidirler.

İlanlar çabuk duyurulabilme özelliği ile bir üstünlük sağlar. Çünkü internet, gazete ve derginin hazırlanıp okuyucusuna ulaşması oldukça hızlı yapılmaktadır.

İlanlar, bir mal veya hizmetin reklamı amacıyla kullanıldığı gibi bir iletinin duyurulması amacıyla da kullanılabilmektedir. Bu özelliği ile geniş bir kullanım alanına sahip ,düşük maliyetli,etkili bir reklam aracıdır.

İlan ve reklamlar Belediye Gelir Kanunu’na göre vergilendirilir. Bu kanunun ilan ve reklam vergisi maddesine göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü ilan ve reklam vergiye tabidir.

Bu Kanunda Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından yayınlanan ve yapılan ilan ve reklamlar, her türlü gazete, dergi ve kitaplarda yapılan ilan ve reklamlar, gerçek kişilerin ikametgahlarının iç veya dış kapılarına konan ve kimliklerini gösteren levhalar vergiye tabii değildir.

Tarihte belirlenen ilk gazete ilanı, 1525 yılında Almanya’da yayınlanan bir ilaç reklamıdır. İlk reklam ajansı fikri ise, 1588’de ünlü Fransız düşünür Montaigne tarafından ortaya atılmıştır. Reklamcılığın babası sayılan Amerikalı Benjamin Franklin, 1729 yılında Pennsylvania Gazette’de birinci sayfada yer alan başmakalenin üstüne ilk defa sabun reklamını koymuştur.

Tarihte ilk reklam ajansı, Philadelphia’da 1841 yılında Volney B.Palmer tarafından kurulmuştur. İlk reklam sloganları 1910 yılında kullanılmaya başlanmıştır: Bu sloganlar, Absorbine Jr’ın ürünü için kullanılan “Atlet Ayaklar” ve İpana için kullanılan “İnci Dişler” dir. Bu tarihten sonra ilan ve reklam tekniği çok hızlı bir şekilde gelişmiş, buna paralel olarak kullanımı da yaygınlaşmıştır. Reklamcılığın bugünkü düzeye gelmesindeki en önemli etken, radyo ve televizyonun yaygınlaşması olmuştur.

Ülkemizde gazetelere ilan verilmeye başlanması 1860’lı yıllarda başlar. İlk metinler genellikle satılık

ev, arsa, kitap ve resmi ilanlardan oluşmuştur. İlk gazete ilanı, Ceride-i Havadis gazetesinde yayınlanan bir ölüm ilanıdır. İlk ticari ilanlar ise 1864 yılında Tercüman-ı Ahval gazetesinde yayınlanmıştır. Bu ilan tabak, çanak gibi ürünler satan bir mağazanın tanıtım ilanıdır. İlk resmi ilan ise “Loton Ciznel” adlı kurumun, “zirai aletler ve demirden üretilmiş eşyaların satışını belirten” ilanlarıdır. 1908’de Meşrutiyetin ilanıyla gelen özgürlük, değişim ve yenilik havası ile ilk ilan ve reklam kuruluşumuz “İlancılık Kolektif Şirketi” adıyla kurulmuş ve günümüze kadar varlığını sürdürmüştür.

27 Kasım 1957 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile gazete ve dergilere ilan verme yetkisi “Resmi

Gazeteler Şirketi”ne verilmiştir. Bu gelişmenin ardından 1 Ocak 1961 yılında “Basın İlan Kurumu” kurulmuştur. Resmi ilanlar ve yabancı kökenli ilanlar bu kurum aracılığı ile yayınlanmaktadır

İlan Çeşitleri

Basın işletmelerinde ilan-reklam işleri, alınan reklamın cinsine göre farklılaşma gösterir. Orta büyüklükte bir basın işletmesinde ilan-reklam işleri üç ayrı grupta yürütülür:

İlk grupta yerel ve bölgesel reklamlar için reklam sahiplerine yer satılır.

İkinci grup reklam işleri, ülke çapında ve genel reklamlarla ilişkilidir.

Üçüncü ve hemen her basın işletmesinde yer alan reklam işleri ise sınıflandırılmış küçük ilanlarla ilgilidir.

Gazetenin reklam pazarındaki payı, tiraj oranına bağlı olarak değişiklik gösterir. Reklam verenler açısından gazete seçiminde rol oynayan en önemli unsur, gazetenin yüksek ve istikrarlı tirajı ile ulaşılabilir tüketici sayısıdır. Bunun yanında gazetenin okur profili ve ilan tarifeleri de önemli unsurlardır. Tek mal üretilmesine rağmen çok farklı iki müşteri kitlesine (okuyucular ve reklam verenler) hizmet veren basın işletmeleri, iki müşteri grubunu da memnun etmek durumundadır.

Yüksek tirajlı gazetelerin gelir kaynaklarının yüzde 35’i satıştan, yüzde 65’i ise ilan ve reklamlardan sağlanmaktadır. İlan ve reklamların oranı bazen yüzde 80’i bulabilmektedir. Bu durumda gazeteler dolaylı da olsa ilan ve reklam şirketlerinin yönlendirmesi ile hateket edebilmektedirler Basın kuruluşlarının tamamen reklam gelirlerini esas alarak faaliyet göstermesi yanlıştır

İlan-reklam işleri, basın işletmelerinin ticari faaliyetleri arasında büyük öneme sahiptir. Reklam gelirlerini oluşturma ve arttırma aşamasında öncelik olarak pazar araştırması yapmak gerekir. Gazeteler kendi bünyelerinde pazar araştırması için grup kurabilecekleri gibi, araştırma şirketleriyle de çalışabilir.

Pazar araştırması yapılırken belirlenen bölgenin demografik ve ekonomik özellikleri ile ilgili bilgiler toplanır. Gazete ve dergiler için ilan çeşitleri dediğimizde aklımıza hemen küçük (seri) ilanlar, resmi ilanlar ve ticari ilanlar gelmektedir. Şimdi bunları kısaca açıklayalım.

Küçük (Seri ) İlanlar

Satılık araba, ev, eşya, eleman arayanlar, iş arayanlar, kurslar ve kayıplar gibi çok çeşitli konuları içeren, gazete sayfasında az yer kaplayan, “seri ilanlar” başlığı altında yayınlanan ilanlardır. Günlük gazeteleri incelediğimizde bu tür ilanların birçok çeşidini görebiliriz. Gazetelerin ilan ve reklam servislerinde küçük ilanlara bakan bölümleri vardır.

Günümüzde küçük ilanların toplanması, yayına hazırlanması ve yayınlanması uzmanlık alanı haline gelmiştir. Gazeteler haftanın belli günlerinde sadece küçük ilanlardan oluşan ekler vermektedir. Seri ilanlar, internet üzerinden veya telefonla da gazeteye ulaştırılabilmektedir. Bu uygulama, müşteriye zaman kazandırdığı ve sayfa düzenlemeyi kolaylaştırdığı için talebi artırıcı rol oynamaktadır. Küçük ilanlar çerçeveli olabileceği gibi, zemin rengi ve değişik harf karakterleri kullanılarak ilgi çekici hale de getirilebilmektedir. Küçük ilanlar genellikle gazetelerde yayınlanmaktadır. Dergiler daha uzun sürede hazırlandığından ve belli aralıklarla yayınlandığından dergilerde küçük ilanlara yer verilmemektedir.

Çeşitli kuruluşların mal hizmetlerini tanıtmak amacıyla yayınlanan ve reklam havasında olan ilanlardır. Resim, grafik vb. malzemeler kullanılarak hazırlanabileceği gibi, sadece yazı ve çerçeveden de oluşabilir. Bu tür ilanların hazırlanması daha fazla profesyonellik ister. Çünkü burada amaç sadece duyurmak değil, aynı zamanda tanıtmaktır. Ticari ilanlarda dikkat çekicilik çok önemlidir. Bu tür ilanları ticari amaçla faaliyet gösteren özel kuruluşlar verir. İlanların içerik ve tasarımı işi daha çok reklamcılık mesleği ile ilgili olduğundan konumuzda bu tür detaylara girmeyeceğiz.

Resmi İlanlar

Kanun, tüzük ve yönetmeliklerle yayınlanması zorunlu olan ilanlara “resmi ilan” denir. Resmi ilanlar, kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilir. Tüm resmi kurumlar (mahkemeler, bakanlıklar vb.), Genel ve Katma Bütçeli Daireler, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İktisadi Devlet Teşebbüsleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamu kurumlarına ait kuruluşların reklam mahiyetinde olmayan ilanları resmi ilandır.

Ayrıca vakıf, sendika, şirket, kooperatif gibi kuruluşların kanunen yayınlanması zorunlu olan ilanlarını da resmi ilan sayabiliriz. Resmi ilanlara örnek olarak ihale ilanlarını gösterebiliriz.